6توصيه به سهامداران در بازار خرسي    

6 توصيه به سهامداران در بازار خرسي فعالان و كارشناسان بورس اوراق بهادار و بازار سرمايه اذعان دارند بازارهاي سهام در همه كشورها ماهيت هاي يكساني داشته و نوسان ذاتي هميشگي اين بازار پيچيده، بي رحم اما جذاب و پرسود است كه با بالا و پايين شدن طبيعي و گاه غير طبيعي، فرصت هاي خريد و فروش سهام را براي سرمايه گذاران فراهم مي كند. در واقع هيچ بازار سهامي بدون نوسان قابل تصور نيست و با همين فراز و فرودها است كه بورس هاي اوراق بهادار به حيات خود ادامه مي دهند. بنابراين نگراني اصلي بايد در مواردي باشد كه هر بازار سهامي از جمله بازار سهام ايران در مقاطع مختلف زماني با روند طولاني صعود و يا سقوط همراه شده و بي توجه به مسائل حاكم و قايع مثبت و منفي به حركت خود ادامه دهد. *تبديل بازار گاوي به بازاري خرسي اين اصل و ذات هميشگي در شرايطي مورد توافق همه سرمايه گذاران حرفه ايي است كه بازار سهام 44 ساله ايران بعد از ارايه بازدهي دور از انتظار ميانگين سود 85 درصدي در سال گذشته ، هفته هاي آغازين سال جاري را هم با شروعي طوفاني و ثبت ركوردهاي بي سابقه در ارقام شاخص و حجم معاملات مواجه شد. اين روند كه بورس اوراق بهادار تهران را به بازاري گاوي (Boll Market )تبديل كرده بود شايد براي گروهي از فعالان خصوصا " تازه واردان به بازار، خوشايند بود اما به باور كارشناسان در صورت ادامه اين روند (كه ناشي از عواملي چون تداوم ركود بازار هاي رقيب مانند ، كاهش نرخ سود بانكي ، حمايت دولت از بازار سرمايه ، رشد قيمت هاي جهاني محصولات، هجوم سرمايه هاي كوچك و بزرگ به بورس و البته عدم عرضه سهام شركت هاي جديد از سوي سازمان خصوصي سازي بود) مي توانست بازار سهام را با وضعيت حبابي روبرو كند. بر همين اساس ناظران و حتي تعدادي از مسئولان در برابر سير صعودي قيمت ها و شاخص برخلاف معمول و به درستي ابزار نگراني كرده و منتظر رفتار منطقي فعالان بودند،چرا كه به اعتقاد اين دسته رشد متغيرهاي مهم بازار سهام نبايد شتابان باشد بلكه متغيرهايي مانند شاخص كل بورس و نسبت قيمت به درآمد بازار بايد به مرور و به آهستگي با رشد پايدار و نه كوتاه مدت حركت كنند تا جا براي تثيبت رونق بازار فراهم شود. اين خواسته و نظر در فروردين ماه 90 محقق نشد، اما در روزهاي آغازين ارديبهشت ماه با هشدار برخي از صاحب نظران و عمومي تر شدن رفتار منطقي فعالان، نشانه هايي از نزول قيمت ها و شاخص بورس هويدا شد تا اينكه در جرياني غيرقابل پيش بيني كه متاثر از مسائل روز سياسي كشور است، شاخص بورس چهارشنبه با ثبت بيشترين ريزش روزانه در سه سال اخير به ثبت رسيد تا نشانه هاي تبديل شدن بورس به بازاري خرسي (Bear Market ) برابر ديدگان همه فعالان باشد. *افزايش سهامداران " ترسو " در اين نوع بازار كه در همه جاي دنيا با حذف صف هاي خريد، افت شديد قيمت ها، تشكيل شدن صف هاي فروش، حاكم شدن جبهه منفي ، وجود آشفتگي در تصميم گيري ها ، بروز نگراني و گاه خروج سرمايه ها همراه است، معمولا " به تعداد سهامداران موسوم به " بزدل " و "ترسو " افزوده شده و در عوض گروهي از سرمايه گذاران كه به سهامداران " بزخر " معروفند با خريد سهام شركت هاي ارزنده آن هم به پايين ترين نرخ،سعي مي كنند از فرصت هاي پيش آمده كه در بازار گاوي كمتر شكل مي گيرد نهايت استفاده را ببرند. سهامداران ترسو عمدتا " شامل افرادي مي شوند كه تازه وارد بازار سهام شده و يا با وضعيت خرسي بازار روبرو نشده و در نتيجه تجريه ايي ندارند تا رفتاري منطقي داشته باشند. تصميم هاي اين گروه غالبا " بدون تحليل از واقعيت شركت ها و با نگاهي كوتاه مدت و خصوصا " با رفتاري احساسي همراه است،اما تجربه سال هاي گذشته نشان داده بعد از برگشت بازار كه هيچ زمان دقيقي براي آن نمي توان پيش بيني كرد اين گروه در زمره پشيمان كارترين سرمايه گذاران قرار مي گيرند كه اوج آن در سال گذشته با ميانگين بازدهي 85 درصدي بازار سهام به وضوح مشهود بود. چون افرداي كه در نتيجه كاهش قيمت ها طي سال هاي 84 تا 87 از بازار خارج شده و يا در سال 88 اقدام به فروش ارزان سهام خود كردند، سال گذشته را با آه و حسرت سپري كردند. *جهش بازار بعد از جمع شدن فنرها با اين اوصاف و با درنظر گرفتن همه واقعيت هاي حاكم بر بورس،شركت ها، اقتصاد فعلي، مسائل سياسي ، عوامل دورن و برون سازماني، ريسك هاي سيستمايك و غير سيسمايتك و غيره مي توان گفت فارغ از عامل يا عوامل موثر بر شكل گيري بازار خرسي در اين روزهاي بورس اوراق بهادار تهران ، بايد از تعديل قيمت ها و شاخص استقبال كرد. چرا كه باتكيه بر تجارب موجود، پر واضح است بازار سهام بعد از طي هر دوران ركودي و نزولي شاهد تعديل قيمت ها و شاخص بوده و با رشد اعداد و ارقام روبرو مي شود. اين وضعيت خصوصا " بعد از رشد مداوم قيمت ها بيشتر نمود دارد و بازار سهام بعد از جمع شدن فنر مانند با جهش هايي بيش از گذشته به حيات خود ادامه مي دهد. *چند توصيه به سهامداران در بازاري خرسي به هر حال در اين شرايط كه بازار سهام كشور با وضعيت خرسي و سقوط قيمت ها و شاخص روبرو شده ، جا دارد سهامداران چند نكته را مدنظر داشته باشند. اول اينكه از هر گونه رفتارهاي احساسي و تقليد از ديگر بازيگران بايد خودداري شود و به جاي آن با شناخت از درجه ريسك پذيري خود و افق سرمايه گذاري و انتظارات از سرمايه گذاري در بورس ، چارچوب و برنامه استراتژيكي را پياده كنند،چرا كه اين نكته ظريف را نبايد فراموش كرد كه هر سرمايه گذاري با د رنظر گرفتن نوع شخصيت ، ميزان سرمايه ، انتظار سود و درجه ريسك پذيري و افق سرمايه گذاري با ديگر سرمايه گذاران حقيقي و حقوقي متفاوت است. دوم اينكه كه با در نظر گرفتن وجود صف هاي فروش چند ده ميليوني سهام اغلب شركت ها، مي توان در صورت كسب سود و امكان خروج اقدام به فروش سهام كرد اما به دليل وجود صف هاي فروش سنگين و عدم خروج عمده سهامداران، يكي از بهترين اقدامات سرمايه گذاران مي تواند خريد پله اي سهام ارزشمند در پايين ترين قيمت هاي ممكن باشد. اين روش مي تواند موجب كاهش قيمت تمام شده سهام شركت هاي ارزشمند و آينده دار و جا نماندن از برگشت غيرقابل پيش بيني بازار شود. چرا كه به تجربه ثابت شده هنگام برگشت رونق به بازار امكان خريد سهام شركت هاي آينده دار با توجه به شكل گيري صف هاي خريد كمتر وجود خواهد شد. سومين توصيه هم به تغيير شرايط عمومي بازار مربوط است به اين معني كه هنگام حاكم شدن بازار گاوي و رشد قيمت ها مي توان از گروه سهام "رشد " گزينه هايي براي خريد انتخاب كرد اما در مواقعي كه بازار خرسي است مي توان به سراغ سهام حاضر در گروه " ارزشي " رفت كه داراي مشخصاتي چون سودآوري بالا، نسبت قيمت به درآمد مناسب، در پيش رو بودن مجمع سالانه با سياست تقسيم سود بيش از 50 درصدي، برخورداري از سهامداران عمده حامي و ارزش ذاتي مناسب هستند. چهارمين نكته هم به بلند مدت كردن افق سرمايه گذاري برمي گردد. به اين معني كه هر چند در بازار رونق مي توان از محل خريد و فروش كوتاه مدت سهام سود مناسبي را كسب كرد اما در بازار خرسي كه چنين امكاني وجود ندارد مي توان با ديدگاه ميان و بلندمدت، دريافت سود سالانه و حتي حضور در افزايش سرمايه شركت ها راحت تر سرمايه گذاري كرد. پنجمين توصيه هم كه معمولا " از سوي سرمايه گذاران حرفه ايي صورت مي گيرد نگاه نكردن لحظه اي به شرايط منفي است. در اين شرايط برخي از سهامداران بهترين زمان را براي مسافرت انتخاب كرده و با بررسي عمومي بازار به مسافرت هاي كوتاهي مي روند تا بتوانند با تجهيز روحيه و گرفتن انرژي بارديگر در كوران روزهاي رونق بازار باشند. توصيه آخر هم استفاده از روش خريد و فروش سهام با تكيه بر روش بنيادگرايي و يا همان فوندمنتالي مربوط است. تجربه بازار سهام ايران نشان داده در ميان دو روش تكنيكي (چارتيستي) و بنيادي، استفاده از روش تكنيكي در دوران رونق بازار با نگاهي كوتاه مدت بسيار كارساز است اما به دليل تحت تاثير قرار گرفتن اين روزهاي بازار از مسائل سياسي، مي توان از روش بنيادي بهره گرفت كه در آن متغيرهايي چون مسائل جهاني و منطقه ايي اقتصاد، قيمت محصولاتي چون نفت و فلزات اساسي و طلا، مزيت هاي نسبي صنايع، بودجه، سودآوري و آينده شركت ها، خالص ارزش دارايي ها و غيره مطرح است. به هر روي اين توصيه ها صرفا " جنبه يادآوري داشته و سهامداران حرفه ايي و پرريسك بازار با عملكرد خود نشان داده اند نه تنها از از وجود نوسان بازار سهام واهمه ايي ندارند، بلكه با بررسي همه عوامل بهترين زمان خريد سهام را چنين مواقعي مي دادند كه مي توان سهام شركت هاي آينده دار را به قيمت هاي بسيار مناسب خريداري كرد و به هنگام رونق بازار و وجود صف هاي خريد اقدام به فروش كرد.